25/7/2006 - Bilişim Mesleği Ahlak İlkeleri

Türkiye Bilişim Vakfı (TBV)

Bir bilişimci, mesleğinin gereklerini yerine getirirken ;

Temel İlkeler

• Toplumun ve bireylerin güvenliğini, sağlığını ve esenliğini gözetir.
• Adil, dürüst ve güvenilir olup, tüm insanlara karşı hiçbir ayrım gözetmeksizin eşit davranır.
• İnsanların özel yaşamına, sagınlığına ve iyelik hakkına saygı gösterir.

Mesleki yükümlülükler

• Mesleğiyle ilgili her türlü davranış, çalışma ve ilişkilerinde en yüksek ahlaki değerler doğrultusunda hareket eder ve sorumluluk üstlenir.
• Mesleği ile ilgili yasa, kural ve sandartları öğrenir, izler, onlara uyar.
• Sahip olduğu mesleki bilgi, beceri ve deneyimleri kişisel ve kurumsal çıkarlara zarar vermeksizin paylaşır.
• Bireylere ve kurumlara ilişkin özel bilgilerin gizliliğine ve korunmasına özen gösterir.
• Bağlı olduğu yükümlülüklere ve sözleşmelere uyar.
• Denetimi altındaki verilere dayanarak yapacağı kestirim ve saptamalarda gerçekçi ve yansız olur.
• Sorumlu olduğu iş çerçevesinde ilgili tarafları çıkarları konusunda bilgilendirir, varsa çıkar çelişkilerinde taraflardan birinin yararına davranmaz.
• Yolsuzluklara ve dürüst olmayan işlere bulaştığından kuşku duyduğu kişi ve kurumlarla işbirliğine girmez.
• Sorumlu olduğu işle ilgili, işverinin bilgisi dışında, kişi veya kuruluşlardan gelebilecek komisyon, pay, prm tekliflerini ve herhangi bir maddi yardımı geri çevirir.
• Ücretinin belirlenmesine esas alınacak mesleki niteliklerini tam ve doğru olarak bildirir.

Bireysel Yükümlülükler

• Teknik yeterliliğini korur, geliştirir ve yalnızca yeterli eğitim, bilgi birikimi ve deneyime sahip olduğu alanlarda kendi isteğiyle görev alır.
• Mesleki eleştirilere açık olur. Bu eleştirilerin sonucu gördüğü eksikliklerini gidermeye çalışır.
• Hatalarını kabul eder ve örtbas etmeye çalışmaz.

Toplumsal Yükümlülükler

• Toplumun esenliği, sağlığı ve güvenliğine uygun kararlar almadaki sorumluluğunu kabul eder, toplumu ve çvereyi tehlikeye sokacak etkenleri gizlemezi duyulmasına çalışır.
• Kendi çıkarını, işverenin çıkarını ve müşterisinin çıkarını hizçbir zaman toplum çıkarının üstünde görmez.
• Kamuya yapılan açıklamalarda yansız ve dürüst olur.
• Toplumun bilişim teknolojisi uygulamaları ve bunların doğuracağı sonuçlar hakkında aydınlamasına ve toplumda gerekli bilincin oluşmasına katkıda bulunur.

Ürün ve Hizmet Yükümlülükleri

• Ürünün ve üretim sürecinin en yüksek niteliğe, verime ve etkinliğe ulaşması için çalışır.
• Sistem gereksinimlerinin belirlenmesinde ve tasarımında, kullanıcıların ve sistemden etkilenceklerin açık olarak ortaya konmasını sağlar.
• Ürün geliştirme ve üretim sürecinde yapılan gözden geçirme, denetim ve sınamalarda nesnelliği esas alır ve yapıcı davranır.

Meslektaşlık Yükümlülükleri

• Meslektaşlarının ve iş arkadaşlarının mesleki gelişmelerine yardımcı olur ve Meslek Ahlakı İlkeleri’ne uymaları için özendirir ve destek verir.
• Meslektaşlarının ve iş arkadaşlarının görüş, kaygı ve şikayetlerine ilgisiz kalmaz.
• Meslek yaşamında ilerlemek için hiçbir zaman meslektaşlarını gerçek olmayan nedenlerle eleştirmek, suçlamak yolunu seçerek onlara zarar vermez.
• Meslektaşlarının çalışma ve çabaları sonucu ortaya çıkan ürün ve fikir eserlerine karşı gereken saygı, önem ve dikkati gösterir.
• Meslektaşlarının çalışmalarını, kişisel çıkarları için izinsiz olarak incelemez, kullanmaz ve geliştirmez. Eğer herhangi bir şekilde kullanırsa, kaynağını mutlaka belirtir.
• Henüz patent veya kopyalama hakkıyla ilgili yasal bir hak almamış olsa bile akademik ve mesleki tüm çalışmalara ve ürünlere karşı saygılı olur.
• Meslektaşları hakkında bilgi sorulduğunda doğru bilgi verir ve işle ilgili olmayan özel bilgileri açıklamaz.

Yöneticilik Yükümlülükleri

• Yöneticlik görevlerini yerine getirirken, kuruluşun başta bilişim ve iletişim kaynakları olmak üzere tüm kaynakların etkin, verimli bir biçimde ve sadece yetkili kişiler tarafından kullanılmasını sağlar.
• Yönettiği çalışanlar arasında ayrım yapmaz, onlara karşı adil, dürüst ve güvenilir olur.
• Yönetimi altındaki bilgi akışının zamanında ve doğru biçimde gerçekleşmesini sağlar.
• Yönetimi altındaki personelin toplumsal ve ahlaki sorumluluklarını yerine getirmesine katkıda bulunur ve onları bu konuda özendirir.
• Yönettiği çalışanları mesleki gelişmelerine katkıda bulunur, onları bu konuda yönlendirir ve özendirir.
• Yönettiği çalışanların işle ilgili yaptığı katkılar, buluşlar ve bunlardan doğan hakları konusunda adil ve dürüst davranır.
• İşe alacağı elemana, iş teklif ederken herhangi bir kişisel çıkar gözetmez, ona çalışma koşullarını tüm ayrıntılarıyla doğru olarak açıklar.
• Çalışma yaşamının ahlaki ilkelerini çiğnemeyerek rakip kuruluştan eleman almaz.
• Mesleki yaşamını mümkün olabildiği kadar özel yaşamından ayrı düşünür ve karar alırken profesyonellik ilkesinden ayrılamamaya özen gösterir.

İşveren-Müşteri Yükümlülükleri

• İşvereni ve müşterileriyle olan mesleki ilişkilerinde daima güvenilir ve dürüst davranır.
• İş alırken ve yükümlülüklerini yerine getirirken politik çevresini, yakınlık ve kişisel ilişkilerini ve maddi gücünü kullanarak haksız bir yarar veya üstünlük sağlamaya çalışmaz.
• Kendi işvereninin bilgisi ve izni olmadan ikinci bir işyerinde veya projede görev almaz.
• Kendi işverenin kaynaklarını ve olanaklarını işverenin onayı dışında kişisel işlerinde veya başka bir grubun işlerinde kullanmaz.

Sorumluluklar

• Bu “Bilişim Mesleğ Ahlak İlkeleri” ne sahip çıkar ve yaygınlaşması için çaba gösterir.
• Bu ilkeleri çiğneyen veya gözardı eden kişi ve kurumlara karşı gerekli girişimlerde bulunur.